Mes Nedir?

MES (Üretim Yürütme Sistemi), ham maddenin fabrikaya girişinden bitmiş ürünün çıkışına kadar olan tüm üretim sürecini yöneten, optimize eden ve verileri anlık olarak raporlayan bir yazılımdır.

MES kavramı ilk olarak 1990 yılında kullanılmaya başlanmıştır. O dönemde manuel kayıtların yerini almaya başlayan bu sistemler, günümüzde Nesnelerin İnterneti (IoT) ve yapay zeka ile birleşerek tam otonom üretim hatlarının yönetiminde kritik bir rol oynamaktadır.

Bu sebeple MES, yalnızca ne üretileceğini değil üretimin nasıl ve ne kadar verimli yapıldığını takip eder.

MES Nasıl Çalışır?

Üretim sahasındaki PLC, CNC ve sensör gibi donanımlardan I/O kartları veya protokoller aracılığıyla anlık veri toplar. Bu veriler merkezi bir veri tabanında işlenir ve anlamlı raporlara dönüştürülür.

Operatörler, paneller aracılığıyla sisteme dahil olurken, yöneticiler ise ofislerinden hattın o anki hızını, duruş nedenlerini ve fire oranlarını izleyebilirler.

ERP ve MES Arasındaki Farklar

Birçok işletme sahibi Zaten ERP kullanıyoruz, MES'e gerek var mı? sorusunu sorar. Ancak bu iki sistem birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır:

Özellik	ERP (Kurumsal Kaynak Planlama)	MES (Üretim Yürütme Sistemi)
Odak Noktası	Finans, Satın Alma, İK, Stratejik Planlama	Üretim Süreçleri, Makine Performansı, Kalite
Zaman Dilimi	Günler, Haftalar, Aylar	Saniyeler, Dakikalar, Vardiyalar
Veri Kaynağı	Manuel Girişler, Departmanlar	Makineler, Sensörler, Operatör Panelleri
Soru	Ne kadar sipariş almalıyız?	Şu an hangi makine neden durdu?

Bu konuyla alaka daha fazla bilgi almak isterseniz, Erp ve MES arasındaki farklar nelerdir? adlı yazımızı inceleyebilirsiniz.

MES Kullanmanın Faydaları Nelerdir?

MES Yazılımı doğrudan karlılığı etkileyen bir yatırım aracıdır. Faydaları şunlardır:

• Üretim Çevrim Süresinde (Cycle Time) Azalma: Gereksiz beklemeler ve darboğazlar tespit edilerek üretim hızı optimize edilir.
• Sıfır Hatalı Veri Girişi: Manuel formlar ortadan kalktığı için insan hatasından kaynaklanan veri kirliliği son bulur. İzlenebilirlik: Herhangi bir kalite sorununda, o ürünün hangi ham madde ile hangi makinede, hangi operatör tarafından üretildiği saniyeler içinde bulunur.
• OEE Artışı: Toplam Ekipman Etkinliği (OEE) verileri anlık takip edilerek duruş süreleri minimize edilir.

MES’in 11 Temel İşlevi (MESA Modeli)

MESA (Manufacturing Enterprise Solutions Association) tarafından tanımlanan bu işlevler, kapsamlı bir MES çözümünün iskeletini oluşturur:

1. Kaynak Tahsisi ve Durumu: Makinelerin ve iş gücünün anlık takibi.
2. Operasyon/Detay Planlama: İş emirlerinin sıralanması.
3. Üretim Birimlerine Dağıtım: İş akışlarının dijital olarak iletilmesi.
4. Belge Kontrolü: Talimatların, reçetelerin ve çizimlerin dijital erişimi.
5. Veri Toplama ve Kazanımı: Sensör ve PLC entegrasyonu.
6. İş Gücü Yönetimi: Personel yetkinliği ve vardiya takibi.
7. Kalite Yönetimi: Üretim sırası testler ve SPC (İstatistiksel Proses Kontrol).
8. Süreç Yönetimi: Üretim rotalarının optimize edilmesi.
9. Bakım Yönetimi: Arıza ve planlı bakım entegrasyonu.
10. Ürün Takibi: Ürünün tüm yaşam öyküsü.
11. Performans Analizi: KPI raporlama ve OEE takibi.

Sektörel Uygulama Örnekleri

• Otomotiv: Binlerce parçanın montaj hattında hatasız birleşmesi için "Poka-Yoke" (hata önleme) kontrollerinin MES üzerinden yapılması.
• Gıda ve İlaç: Son kullanma tarihi yaklaşan ham maddelerin üretimde önceliklendirilmesi (FEFO) ve yasal mevzuatlara uygun izlenebilirlik.
• Plastik Enjeksiyon: Kalıp değişim sürelerinin (SMED) takibi ve enerji tüketiminin makine bazlı analizi.

MES Seçimi : Nelere Dikkat Edilmeli ?

Mes yazılımı satın almadan önce mutlaka mevcut erp sisteminiz ve makinalarınızla entegre çalışabiliyor olmalıdır. Konunun detaylarını mes yazılımı seçerken dikkat edilmesi gerekenler? adlı yazımızı inceleyerek öğrenebilirsiniz. 

Sıkça Sorulan Sorular

1. MES kurulumu ne kadar sürer?

İşletmenin büyüklüğüne ve makine çeşitliliğine bağlı olarak 3 ay ile 12 ay arasında değişebilir.

2. Küçük ölçekli işletmeler (KOBİ) MES kullanabilir mi?

Evet, özellikle bulut tabanlı (SaaS) MES çözümleri, düşük başlangıç maliyetleri ile KOBİ'ler için oldukça uygundur.

3. MES, yapay zeka ile nasıl çalışır?

Yapay zeka, MES'ten gelen geçmiş verileri analiz ederek "kestirimci bakım" yapar veya bir makinenin ne zaman arıza yapacağını önceden tahmin eder.

Sonuç:

Üretim sahasında şeffaflık sağlamadan verimliliği artırmak imkansızdır. MES, fabrikanızın "kara kutusunu" açar ve size her saniyenin hesabını verir.

Kağıtsız üretime geçmek, fireleri azaltmak ve küresel rekabette öne geçmek istiyorsanız, MES bir seçenek değil, bir zorunluluktur.