MES Yazılımı Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Günümüzde firmaların yaptığı en büyük hatalardan biri, tüm özellikleri barındıran büyük ve karmaşık bir mes sistemi satın almaktır. Burada yapılması gerekenler üretim süreçlerini adım adım dijitalleştirmektir.

Modüler bir mes yazılımı sadece ihtiyacınız olan fonksiyonları (üretim takibi, duruş analizi, kalite kontrol) satın alma imkanı sunar.

Bu sayede zamanla kalite yönetimi veya bakım yönetimi gibi modülleri sisteme dahil edebilir, başlangıç maliyetlerinizi düşürebilir ve personellerinizin sisteme alışma süreçlerini kolaylaştırabilirsiniz.

Örnek Senaryo:

Bir plastik enjeksiyon firması olduğunuzu düşünün. İlk aşamada sadece makinelerden veri alıp çevrim sürelerini ve fire oranlarını takip etmek size %15 verimlilik artışı sağlayabilir. 

Kalite kontrol modülüne ise 6 ay sonra, sistem oturduğunda geçmek hem bütçenizi korur hem de odak noktanızı dağıtmaz.

1. ERP ile Entegrasyon Olabiliyor Mu?

MES sisteminiz fabrikanızın geri kalanıyla küsmemeli. Özellikle mevcut ERP (Kurumsal Kaynak Planlama) yazılımınızla veri alışverişi yapamayan bir MES, sizi yine manuel veri girişine mahkum eder.

Bu yüzden İki sistemin entegre olması, iş emirlerinin otomatik olarak sahaya inmesini ve üretilen ürünlerin anında stoklara yansımasını sağlar.

 

2. Bulut vs Yerel Kurulum Seçimi

Bulut sistemler, sunucu yatırımı ve yedekleme maliyeti ortadan kaldırır. "Kullandıkça öde" modeli ile başlangıç maliyetleri çok düşüktür. Özellikle internet altyapısı stabil olan firmalar için en hızlı kurulum seçeneğidir.

Bunun yanında eğer çok gizli reçetelerle çalışıyorsanız veya internet kesintisinin üretimi durdurma riski varsa, yazılımın kendi sunucunuzda durması (yerel kurulum) daha mantıklıdır. Ancak bu seçenekte donanım yenileme ve bakım maliyetlerini unutmamalısınız.

2.1 Karşılaştırma Tablosu

Özellik	Bulut	Yerel
Başlangıç Maliyeti	Düşük	Yüksek
Bakım/Güncelleme	Otomatik ve Ücretsiz	Kullanıcı Sorumluluğunda
Erişilebilirlik	Yok denecek kadar az	Yüksek

3. Kullanıcı Dostu Arayüzü

Bir MES projesinin başarısı genel müdürün değil, üretimdeki operatörün o sistemi ne kadar sevdiğine bağlıdır. Operatörün önündeki ekran; yağlı ellerle, eldivenle veya kısıtlı zamanda kullanılabilecek kadar sade olmalıdır.

Çok fazla buton, karmaşık menüler ve teknik terimler personelin yazılımı beğenmemesine neden olur. Özellikle çalışan yaş ortalamanız yüksekse, sistemin sosyal medya uygulaması kadar basit olması gerekir.

 

4. Sektörel Uyumluluk ve Esneklik

Her üretim bandı kendine hastır. Otomotiv yan sanayisindeki izlenebilirlik ihtiyacı ile gıda sektöründeki son kullanma tarihi takibi aynı mantıkla çalışmaz.

Seçeceğiniz MES yazılımının sizin sektörünüze özel parametreleri (örneğin; enjeksiyon için çevrim süresi, tekstil için parti takibi) hazır olarak sunması gerekir.

Genel geçer bir yazılımı kendi sektörünüze uydurmaya çalışmak için ödeyeceğiniz özelleştirme maliyeti, yazılımın kendi fiyatını geçebilir.

Örneğin:

Gıda sektöründeki bir firma için "lot takibi" ve "soğuk zincir verisi" çok ö. Eğer MES bu verileri otomatik almıyorsa, sadece üretim hızı takibi yapmak işletmeye beklenen ROI'yi (Yatırım Geri Dönüşü) sağlamaz.

5. Ölçeklenebilirlik

Bugün 5 makineniz olabilir, ancak 3 yıl sonra 20 makineye çıkmayı hedefliyorsanız yazılımınızın bu büyümeyi desteklemesi gerekir. Yazılımın lisanslama modeli, kapasite artışlarında sizi köşeye sıkıştırmamalıdır.

Sadece 10 makineye kadar destekliyoruz veya Ek her makine için devasa lisans bedelleri gibi engeller büyümenizi frenleyebilir.

Aynı zamanda MES yazılımı sadece bugün kullandığınız PLC (programlanabilir mantıksal denetleyici) markalarıyla değil, gelecekte alabileceğiniz farklı marka makinelerle de konuşabilmelidir.

6. Destek

Firmalar için en büyük risk, bir sorun çıktığında karşısında muhatap bulamamaktır. Sadece yazılımı satın almak yetmez, Firmanın personellerinize yerinde eğitim vermesi ve bu süreçte danışmanlık yapması gerekir. 

7. Maliyet-Fayda Analizi ve Yatırım Geri Dönüşü (ROI)

MES gider değil, bir yatırımdır. Ancak bu yatırımın ne zaman kendini amorti edeceğini bilmek hakkınızdır. Sadece lisans bedeline bakmayın, Toplam sahip olma Maliyetlerinide(TCO) göz önünde bulundurun. Bunlar:

• Donanım maliyetleri (Tabletler, panel PC'ler, kablolama)
• Entegrasyon ve kurulum ücretleri
• Yıllık bakım ve güncelleme bedelleri
• Personel eğitim süreleri

ROI Nasıl Hesaplanır?

MES kurulumu sonrası;

1. Fire oranlarında %5 azalma,
2. Maksimum kapasite kullanımında %10 artış,
3. Manuel raporlama için harcanan sürede %80 tasarruf sağlandığında, sistem genellikle 12 ila 18 ay içinde kendini amorti eder.

8. Demo ve Pilot Uygulama

Bir broşür veya sunum üzerinden MES seçimi yapmak, test sürüşü yapmadan araba almaya benzer. Tüm fabrikada sistemi çalıştırmadan önce, en problemli bir hattınızda pilot uygulama talep edin. 1 aylık bir test süreci, yazılımın sizin üretimdeki verilerinizle nasıl başa çıktığını gösterir.

Pilot süreci sonunda ne görmek istiyorsunuz? (Örn: "OEE verisini gerçek zamanlı görmek istiyorum.") Eğer yazılım bu sözü tutuyorsa, yatırım kararı almak çok daha kolaylaşır.

Yaygın Hatalar ve Kaçınılması Gerekenler

1. Sadece Fiyata Odaklanmak: En ucuz yazılım, verimsiz olduğu için en pahalısı haline gelebilir.
2. İhtiyaç Analizi Yapmamak: Fabrikanızın sorunlarını belirlemeden yazılım seçmek, reçetesiz ilaç almaya benzer.
3. Veri Güvenliğini İhmal Etmek: Üretim verilerinizin nasıl yedeklendiğini ve korunduğunu mutlaka sorgulayın.

Sonuç:

MES yazılımı seçimi, İşletmenizin dijital çağdaki rekabet gücünü belirleyecek en stratejik kararlardan biridir. Bu süreçte modülerlik, kolay kullanım ve güçlü destek seçeneklerini unutmamalısınız.